روابط سامانیان با اسماعیلیان قرمطی

سامانیان از سال 287 تا 389 هجری قمری در فرارود حکومت کردند. این مناطق تا پیش از تشکیل خلافت فاطمی، مورد توجه داعیان اسماعیلی بود. و از زمان تشکیل خلافت فاطمی باز این منطقه مورد توجه آنان قرار گرفت.

ادامه مطلب...

ایران در آستانه ورود تیمور به تاریخ دکترایرج وامقی

پیش از هر سخن باید دریافت که این «ایران» که می‎خواهیم درباره‎ی آن سخن گوییم کجاست، حد و حدودش چیست، اصلا در چه نقطه‎ای از این کره‎ی خاکی قرار داشته است؟ واقع اینست که در هیچ جای و در بسیار جاها. واقع این‎ست که با در هم شکسته شدن سلطه‎ی سیاسی ـ نظامی دولت ساسانی، تا به دوران صفویه و ظهور شاه اسمعیل صفوی ـ نزدیک به هزار سال دیگر ایران سیاسی ـ نظامی وجود نداشت.

ادامه مطلب...

نزاریان ایران

حسن صباح - از سال 483 ه. ق. که حسن صباح در دژ (قلعه) الموت اقامت گزید تا سال 654 ه. ق. که این دژ به دست هلاکوخان مغول سقوط کرد، هشت نفر رهبری الموت را به عهده داشتند.

ادامه مطلب...

سالروز حماسۀ چالدران

جنگ میهنی ایرانیان در چالدران، روایتی تراژیک از جنگی نابرابر است، جنگی میهنی و بزرگ.
در چالدران، ایرانیان با دشمنی جنگیدند که شمار سربازانش، ‌١٠ برابر سربازان ایرانی بود. اما این امر، تزلزلی در دل سربازان ایرانی به وجود نیاورد و آنان تا لحظه مرگ دلیرانه در مقابل سپاه تا دندان مسلح عثمانی ایستادگی کردند.

ادامه مطلب...

دیلمان و تازیان

پس از پیدایش اسلام و برافتادن پادشاهی ساسانیان، سرتاسر ایران از رود فرات تا رود جیحون و از خلیج‌فارس تا قفقاز و در بند، به دست تازیان افتاد. در رشته كوهستان البرز، مردمانی1 كه عمده ایشان دیلمان و  تپوران2 (مردم طبرستان) بودند، تازیان را به سرزمین خود راه نداده، یوغ بندگی آنان به گردن نپذیرفتند و با همه زور و توانایی كه در آن وقت كشور گشایان تازی را بود و كوه و دشت از سهم و هیبت ایشان می‌لرزید، مردم این یك قطعه كوهستان، رام و زبون ایشان نشده و استقلال و آزادی خود از دست ندادند.

ادامه مطلب...

بخش نخست جنگ‌های عثمانی علیه ایران در قفقاز و آذربایجان

در قرن دهم هجری، نخستین حمله عثمانیان به آذربایجان، جنگ معروف چالدران بوده است بعد از پیكار و پیروزی، سلطان سلیم به تبریز آمد و با توقف كوتاه، به تحقیق و تحبیب هنرمندان پرداخت و با انتخاب مشاورانش، عده‌یی از نقاشان و خطاطان و صنعتگران و سایر هنرمندان تبریز را همراه خود به استانبول برد. ایلغار او حاصل و عایدی فرهنگی داشت. در این سفر، شاعری به نام درونی ازنیقی همراه سلیم بود و لشكركشی‌های سلطان را به نظم می‌آورد....

ادامه مطلب...

جنگ‌های عثمانی علیه ایران در قفقاز و آذربایجان لشکرکشی سلطان سلیمان به آذربایجان در سال 955 ق

دومین لشکرکشی سلطان سلیمان به آذربایجان و آمدن وی به تبریز در سال 955 ق [927 خ/ 1548 م] به القاء و اغوای القاص میرزا انجام گرفته بود. چون کتاب «‌تواریخ آل عثمان» تالیف لطفی پاشا از منابع مهم و موثق آن دوره بوده و شش سال بعد از حادثه نگارش یافته است، از این رو مختصر اطلاعاتی را در این باره از کتاب مزبور استخراج و به خوانندگان گرامی عرضه می‌دارد:

ادامه مطلب...

شهر تبریز، در دوران تیموریان

تا نزدیک به یک صد سال پس از سفر اودریک اهل پوردنون به تبریز دیگر از منابع خارجی اطلاعی درباره‌ی آن شهر نداریم. می‌دانیم که در حدود ده سالی پس از سفر آن رهبان، ابوسعید بهادر، آخرین الیخان نیرومند مغول که در تبریز عمارت‌هایی پی‌افکنده و به علت کشتن خواجه رشید‌الدین وزیر و فرزند جوان وی منفور قاطبه‌ی مردم شده بود در ربیع‌الثانی سال 736 هجری (آبان 714 خ / نوامبر 1335 م) در گذشت.

ادامه مطلب...

ژان شارون، جهان‌گرد فرانسوی به سال 1670 م (949 خ) در سفرنامه‌ی خود از بنای ارگ علیشاه تبریز می نویسد

حمدالله مستوفی می‌نویسد: « ... خواجه تاج‌الدین علیشاه جیلانی در شهر تبریز در خارج محله‌ی نارمیان، مسجد جامع بزرگی ساخته که صحنش 250 گز در 200 گز و در او صفه‌ای بزرگ، از ایوان کسری به مداین بزرگ‌تر. اما چون در عمارتش تعجیل کردند ]سقف آن[ فرود آمد. در آن مسجد انواع تکلفات به تقدیم رسانیده و سنگ مرمر بی‌قیاس در آن به کار برده و شرح آن را زبان بسیار باید.»

ادامه مطلب...

تبریز در نظر سوداگر ونیزی

تاجر گمنامی که از ونیز به تبریز آمد و مدت هشت سال و هشت ماه، مخصوصا در اوان سلطنت شاه اسمعیل صفوی در آن شهر و سایر نقاط ایران مقیم بوده است. این سوداگر بیگانه، تبریز را شهری به غایت بزرگ با محیطی حدود بیست و چهار میل و بدون بارو، مانند ونیز و صاحب خانه‌ها و کاخ‌های باشکوهی می‌داند. طبق نوشته‌ی وی در عهد سلطان یعقوب دو رودخانه از میان تبریز می‌گذشت...

ادامه مطلب...